THAM LUẬN HỘI THẢO KHOA HỌC TOÀN QUỐC

Thứ năm - 15/10/2015 17:50
Tham luận khoa học
THAM LUẬN HỘI THẢO KHOA HỌC TOÀN QUỐC

HỘI K.H TL-GD VIỆT NAM                                                                          CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

        HỘI K.H T L- GD ĐỒNG THÁP                                                                           Độc lập- Tự do- Hạnh - Phúc

                          Thành phố Cao Lãnh, ngày 15 tháng 5 năm 2015

Người viết tham luận                         

Họ và Tên: Nguyễn Thị Hồng

Học hàm: Thạc sĩ Lý luận Văn học

Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn tổ Văn

Đơn vị công tác: Trường THPT Trần Quốc Toản- TPCL- Đồng Tháp

Điện thoại: 091 635 65 45

Email : hongtqt1972@gmail.com

 

THAM LUẬN HỘI THẢO KHOA HỌC TOÀN QUỐC

 

Đại diện cho tập thể sư phạm trường THPT Trần Quốc Toản tỉnh Đồng Tháp, tôi xin đóng góp tham luận cho đề tài “ Động cơ học tập của người học và trách nhiệm của người dạy – Thực trạng và giải pháp” với một số nội dung như sau:

 

1. Về động cơ học tập của người học

Theo kinh nghiệm quản lý tổ chuyên môn đồng thời là một người giáo viên đứng lớp, tôi nhận thấy ở người học (NH), tức đối tượng là học sinh (HS) dù ở vùng miền nào, có hoàn cảnh điều kiện kinh tế gia đình ra sao, căn cứ vào độ tuổi hay giới tính…thì đều có chung một động cơ học tập là để lĩnh hội tri thức, đạt được một trình độ học vấn nhất định để từ đó hoàn thiện nhân cách, tự nuôi sống bản thân, thành người có ích cho gia đình và có đóng góp cho xã hội.

Nếu chúng ta xác định động cơ học tập là yếu tố định hướng quan trọng hàng đầu cho hoạt động học tập của người học, có tác động trực tiếp tới chất lượng của hoạt động đó thì trong bối cảnh xã hội ta hiện nay, vấn đề này đang thực sự có những ý kiến đánh giá khác nhau. Bởi theo phương châm “ Học để biết, học để làm và học để chung sống” thì ngoài những động cơ như lĩnh hội tri thức, có học vấn và tự kiếm sống thì NH còn có thêm những động cơ khác như được đề bạt, thăng chức, tăng mức lương, có thêm kinh nghiệm quản lý, giải quyết được nhiều công việc khó khăn đặt ra từ thực tế cuộc sống…Ở mỗi độ tuổi, giới tính, công việc gắn với ước mơ, nguyện vọng chính đáng của mình mà con người có thể tạo ra những động cơ học tập để phù hợp với hoàn cảnh, từ đó có điều kiện vươn lên trong cuộc sống, khẳng định vị thế của mình trong xã hội.

Trong khả năng của bài tham luận này, tôi xin đề cập đến động cơ học tập của HS bậc THPT bởi tôi nhận thấy ở bậc học này, các em đang đứng trước nhiều lựa chọn, có những định hướng cho tương lai nghề nghiệp. Các em sẽ thi THPT Quốc gia và lấy điểm xét tuyển vào các  trường Đại học với những ngành nghề theo sở thích, năng lực của bản thân. Vậy động cơ học tập của các em có gì thay đổi khi yêu cầu của xã hội đặt ra ngày càng cao ? Liệu động cơ học tập ấy có giúp chính bản thân các em nhận được vòng nguyệt quế trên con đường chinh phục đỉnh cao tri thức của nhân loại? Và làm thế nào để mỗi chúng ta có nhận thức đúng đắn, phù hợp về động cơ học tập của các em trong bối cảnh hội nhập ?

2. Về trách nhiệm của người dạy

Trong môi trường giáo dục, người dạy luôn thể hiện trách nhiệm cao với lòng nhiệt tình, sự tâm huyết chỉ bảo cho NH nắm vững kiến thức để giúp NH có thể thực hiện tốt nguyện vọng ước mơ của mình. Khi xã hội ngày càng phát triển thì trách nhiệm của người dạy càng nhiều bởi không chỉ dạy chữ mà còn dạy người. Giáo viên phải nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của HS, hiểu được những khó khăn mà HS đang gặp phải khi các em có thể không thực hiện được ước mơ, hoài bão cao đẹp của mình. Nói chung, trách nhiệm của người dạy luôn luôn được đề cao, chú trọng bởi chính mỗi giáo viên phải tự nhận thức được là mình cũng phải tự học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ, vốn sống, sự am hiểu sâu sắc về tốc độ phát triển của xã hội cùng với những tâm sinh lý của HS thì mới không bị lạc hậu và qua đó chúng ta có thể hiểu được động cơ học tập đúng đắn, trong sáng, xuất phát từ tình yêu gia đình, quê hương, đất nước chứ không chỉ giới hạn trong những toan tính ích kỷ, vụ lợi cá nhân, nhỏ nhen, tầm thường mà một số ý kiến đã từng nhận định về đối tượng NH ngày nay.

3. Tìm hiểu thực trạng động cơ học tập của người học ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp

a. Động cơ học tập của người học, xét từ các góc độ khác nhau

 

Đồng Tháp là tỉnh nằm ở hạ lưu sông Mêkông, thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, có đường biên giới giáp với tỉnh Prâyveng, Campuchia. Vì thế, đối với các em HS ở các huyện vùng sâu thì việc tham gia học tập với động cơ là biết cái chữ, đậu tú tài để có thể xin vào làm việc ở một số công ty chế biến thủy sản, phụ giúp gia đình phát triển các nghề nuôi cá basa, tôm, trồng lúa và các cây hoa màu là chủ yếu. Nếu xét từ góc độ hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế thì động cơ học tập của HS nơi đây có thể khác hơn so với HS ở những trung tâm văn hóa lớn của cả nước. Do tâm lý của một số bậc phụ huynh không muốn con em mình phải vất vả, mất nhiều thời gian vào việc học và còn có quan niệm đây là nơi dễ kiếm sống “ Trên cơm, dưới cá” nên không cần phải đầu tư quá nhiều cho việc học của con. Vì thế, động cơ học tập của các em dường như cũng bị giới hạn, thu hẹp. Những câu hỏi thường xuất hiện ở đối tượng HS như “ Học để làm gì?”, “ Học xong có xin được việc làm hay không?”, “ Đang học ở ngành này có cần phải học thêm ngành khác để ra trường có thể chuyển đổi ngành nghề nếu không xin được việc làm như mong muốn?”, “ Nếu chỉ học hết bậc THPT và ở nhà cùng gia đình để phát triển nghề thì có đủ sức đi lên bằng nội lực của chính mình?”, “ Học để đáp ứng nhu cầu xã hội hay là đáp ứng nhu cầu của bản thân?”, “ Có nên cân bằng giữa việc học chữ và học nghề ?”. Còn lại, đa số  HS có năng lực học tập tốt hơn, gia đình quan tâm đến việc học, đầu tư cho con em nhiều hơn thì các em luôn có sự cố gắng thi xét tuyển vào các ngành thuộc các trường Cao đẳng, Đại học để có thể làm việc ở cơ quan, xí nghiệp … Trên địa bàn tỉnh, HS có động cơ học tập để được đi du học hay nâng cao hơn nữa trình độ học vấn cũng có nhưng không nhiều. Những câu hỏi thường được các em tự đặt ra là “ Môn học nào quan trọng?”, “ Cần học giỏi các môn tự nhiên hay môn xã hội?”,Chỉ cần tập trung vào học những môn thi lấy điểm xét vào Đại học với những ngành nghề mình yêu thích hay học đều tất cả các môn?”, “ Làm thế nào có đủ thời gian để học tập đạt kết quả tốt nhất, đáp ứng nguyện vọng của gia đình, bản thân?”, “ Nếu chỉ học giỏi kiến thức sách vở mà không học kỹ năng sống thì có hòa nhập với cuộc sống hiện đại?”…

Nếu xét từ góc độ ảnh hưởng của môi trường sống, nơi đây là vùng sâu, vùng xa nên những thuân lợi cho việc học cũng còn hạn chế. Các em ít có điều kiện giao lưu tiếp xúc, tham gia những hoạt động văn hóa, TDTT, tham gia các câu lạc bộ vui chơi giải trí nên sự khám phá thế giới bên ngoài còn ít, đa số chỉ gắn bó với thiên nhiên, tham gia kết bạn qua Facebook. Như vậy, có thể thấy rằng, động cơ học tập của người học ngày nay đã có sự thay đổi, nó căn cứ vào nhiều yếu tố khác nhau mà thực tế cuộc sống đã đặt ra.

 

b. Vai trò của động cơ đối với quá trình và kết quả học tập

Dù xét ở góc độ nào, chúng ta cũng có thể nhận thấy vai trò của động cơ đối với quá trình và kết quả học tập là rất lớn. Nếu HS có động cơ học để hoàn thiện bản thân, giúp ích cho gia đình, quê hương thì các em không ngại khó khăn gian khổ để vượt lên chính mình. Qua môi trường giáo dục của nhà trường, các em cần hiểu rõ mình phải có ý thức học tập nghiêm túc, học chăm, học đều các môn và phấn đấu học tập để đáp ứng nhu cầu của xã hội và của cả bản thân. Động cơ học tập phải gắn liền với ý thức trách nhiệm của người học, không vì “ ganh tỵ” mà là “ganh đua” để cùng nhau tiến bộ. Chúng tôi thường giáo dục đạo đức HS tinh thần vượt khó vươn lên, thi đậu vào các trường Cao đẳng, Đại học với những ngành nghề mà địa phương đang cần để qua đó góp phần cải tạo quê hương thoát khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu, rút dần khoảng cách giữa nông thôn và thành thị, giữa tỉnh lỵ với các thành phố lớn. Nếu chăm chỉ học tập, trở thành những con người vừa hồng vừa chuyên thì các em sẽ không lo ngại vấn đề việc làm sau quá trình học tập. Bởi lẽ, dù làm việc trong môi trường nào, ngành nghề nào mà mỗi chúng ta đều có năng lực giải quyết, làm tốt và đáp ứng với công việc yêu cầu thì đều có ý nghĩa nâng tầm giá trị cho cuộc sống. Trong suốt thời gian ba năm học tập ở trường THPT, các em cũng thể hiện chí tiến thủ, bộc lộ khả năng, tố chất của những HS chăm ngoan. Khi các em có động cơ phấn đấu tốt kết hợp với nỗ lực của bản thân và có sự giúp đỡ của gia đình, nhà trường, xã hội thì chắc chắn các em sẽ đạt kết quả cao.  

4. Giải pháp định hướng hoạt động học tập của người học

* Về phía nhà trường

- Cần tuyên truyền, giáo dục đạo đức học sinh có động cơ học tập trong sáng, không học lệch, học tủ các môn, có thái độ tự tin, bản lĩnh sống vững vàng.

- Giáo dục kỹ năng sống thông qua việc tăng cường mở các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ, thành lập nhiều tổ tư vấn tâm lý học đường để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của học sinh.

- Tạo môi trường học tập tốt nhất cho HS để các em nhận thấy “ Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, “ Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Tư vấn, hướng nghiệp để giúp HS lựa chọn ngành nghề phù hợp với động cơ học tập.

* Về phía gia đình

- Các bậc cha mẹ HS nên khuyến khích, động viên con em của mình có tinh thần quyết tâm học tập, học ở mọi lúc, mọi nơi, học ở thầy cô, bạn bè, học vì sự tiến bộ của bản thân, giúp ích cho gia đình, bởi chỉ có nâng cao trình độ mới có khả năng dựng xây cuộc sống tốt đẹp.

- Tạo mọi điều kiện có thể để con em được đến trường, nắm bắt động cơ học tập của con em mình và định hướng cho con em thực hiện tốt nhiệm vụ học tập của mình.

            * Về phía xã hội

            - Các địa phương, ban ngành nên làm tốt công tác phối hợp với nhà trường, gia đình để giúp học sinh định hướng chọn ngành nghề đáp ứng với yêu cầu của thực tế cuộc sống.

            - Tăng cường chính sách hỗ trợ cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn để con em họ có thể đến trường, thực hiện tốt động cơ học tập của mình trong xu thế vươn lên.

 

                      Danh mục tài liệu tham khảo

  • Báo Giáo dục và thời đại các số 105,107,112
  • Tạp chí Giáo dục, các số 330,331,332,333,344
  • Tạp chí Đồng Tháp, Xưa nay các số 26,28,30,39,45,47
  • Từ điển tiếng Việt
  •  

    Bản tóm tắt

    Với phương châm “Học để biết, học để làm và học để chung sống” thì ngoài những động cơ như lĩnh hội tri thức, đạt trình độ học vấn và tự kiếm sống thì người học còn có những động cơ khác nhằm khẳng định vị thế của mình trong xã hội. Trách nhiệm của người dạy là nâng cao trình độ, am hiểu xã hội cùng tâm sinh lý của học sinh để nắm bắt động cơ học tập đúng đắn xuất phát từ tình yêu gia đình, quê hương. Ở Đồng Tháp, xét từ góc độ hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế, môi trường sống thì động cơ học tập của học sinh nơi đây có thể khác hơn so với học sinh ở những trung tâm văn hóa lớn của cả nước. Như vậy, có thể thấy rằng, động cơ học tập của người học ngày nay đã có sự thay đối, nó căn cứ vào nhiều yếu tố khác nhau mà thực tế cuộc sống đã đặt ra.          

    Các từ khóa của bài báo :

     “ Động cơ người học”, “ người dạy”, “ Đồng Tháp”, “ câu hỏi đặt ra”, “ cuộc sống đặt ra”  

     

                                                                                                                                                                 TPCL, ngày 8/5/2015

                                                                                                                                                                                            Người viết

                                                                                                                                                                                       Nguyễn Thị Hồng

    Tác giả bài viết: NTH

    Nguồn tin: Nguyễn Thị Hồng

     Từ khóa: Tham luận

    Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

    Click để đánh giá bài viết
    Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây